Neft qiymətləri kəskin ucuzlaşıb

Əldə olunan memorandum müharibənin dayandırılması, ABŞ-ın İran limanlarına tətbiq etdiyi blokadanın aradan qaldırılması və qlobal enerji ticarəti üçün strateji əhəmiyyət daşıyan Hörmüz boğazının yenidən gəmiçilik üçün açılmasını nəzərdə tutur. Tərəflər arasında daha geniş siyasi razılaşmanın detalları isə növbəti 60 gün ərzində aparılacaq danışıqlarda müzakirə olunacaq.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp razılaşmanın imzalandığını bildirərək Hörmüz boğazının yaxın günlərdə yenidən fəaliyyətə başlayacağını açıqlayıb. İran rəsmiləri də müharibənin dayandırılması istiqamətində əldə olunan irəliləyişi təsdiqləyiblər.

Xəbərin açıqlanmasından sonra enerji bazarlarında qiymətlər sürətlə geriləyib. Brent markalı neftin qiyməti təxminən 5 faiz azalaraq son üç ayın ən aşağı səviyyələrindən birinə enib. ABŞ-ın WTI markalı nefti də oxşar dinamika nümayiş etdirib. Analitiklər bunu bazar iştirakçılarının enerji təchizatı ilə bağlı risklərin azalacağına dair gözləntiləri ilə əlaqələndirirlər.

Hörmüz boğazı dünya üzrə neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz tədarükünün təxminən beşdə birinin keçdiyi əsas marşrutlardan biri hesab olunur. Müharibə dövründə boğazda hərəkətin məhdudlaşması qlobal enerji bazarlarında qiymət artımına və logistika problemlərinə səbəb olmuşdu.

Bununla belə, beynəlxalq gəmiçilik şirkətləri vəziyyətə ehtiyatla yanaşırlar. Reuters-in məlumatına görə, bir sıra daşıyıcı şirkətlər təhlükəsizlik risklərinin tam aradan qalxmasını gözlədiklərini bildiriblər. Ekspertlər hesab edirlər ki, boğazın tam şəkildə əvvəlki yük dövriyyəsinə qayıtması üçün minaların təmizlənməsi və təhlükəsizlik zəmanətlərinin təmin olunması vaxt tələb edə bilər.

Razılaşma beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən də diqqətlə izlənilir. BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarı Volker Türk əldə olunan sazişi müsbət addım kimi qiymətləndirərək tərəfləri öhdəlikləri tam və vicdanla yerinə yetirməyə çağırıb. Bir sıra Avropa və Asiya ölkələri də regionda gərginliyin azalmasının qlobal iqtisadiyyat və enerji təhlükəsizliyi üçün mühüm əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıblar.

Ekspertlərin fikrincə, əldə olunan memorandum münaqişənin dayandırılması istiqamətində mühüm diplomatik addım sayılsa da, İranın nüvə proqramı, sanksiyalar və regional təhlükəsizlik məsələləri ilə bağlı əsas mübahisəli mövzular hələ də yekun həllini tapmayıb. Bu məsələlərin qarşıdakı danışıqlar prosesində müzakirə ediləcəyi gözlənilir.

Qeyd edək ki, ABŞ və İran arasında əldə olunan ilkin razılaşma regionda üç aydan artıq davam edən münaqişənin sona çatdırılması istiqamətində ən ciddi diplomatik təşəbbüslərdən biri hesab olunur.

© 2026. Politic Signal