Netanyahu ilə Tramp arasında İran razılaşması fonunda fikir ayrılıqları dərinləşir
ABŞ və İran arasında müharibənin dayandırılmasına dair əldə olunan ilkin razılaşma Vaşinqton və Təl-Əviv arasında yeni fikir ayrılıqlarını üzə çıxarıb.
6/16/2026
Təhlillərə görə, sənəd İsrailin müharibə dövründə qarşıya qoyduğu əsas məqsədlərin bir hissəsini əhatə etmədiyindən Baş nazir Benyamin Netanyahu ilə ABŞ Prezidenti Donald Tramp arasında münasibətlərin daha mürəkkəb mərhələyə keçə biləcəyi ehtimal edilir.
Reuters yazır ki, Benyamin Netanyahu ABŞ-la birgə hərbi əməliyyatların İranın siyasi rəhbərliyini zəiflədəcəyinə və regionda yeni geosiyasi reallıq formalaşdıracağına ümid edirdi. Lakin ABŞ və İran arasında əldə olunan memorandum İsrail rəhbərliyinin irəli sürdüyü bir sıra əsas tələbləri özündə əks etdirmir.
Məlumata görə, razılaşma müharibənin dayandırılması və Hörmüz boğazının yenidən açılması üçün çərçivə yaratsa da, İranın raket proqramı, nüvə potensialının tam ləğvi və regional təsir imkanları kimi məsələlər hələlik yekun həllini tapmayıb. Bu isə İsrail daxilində narahatlıqlara səbəb olub.
Reuters-in qeyd etdiyi kimi, Netanyahu və Tramp arasında fikir ayrılıqları xüsusilə Livandakı vəziyyət ətrafında özünü göstərir. Razılaşmanın bəzi müddəaları İsrailin Livandakı hərbi fəaliyyətlərini məhdudlaşdıra biləcək potensial mexanizmlər nəzərdə tutur. Bununla belə, İsrail rəsmiləri ölkənin sözügedən razılaşmanın tərəfi olmadığını və öz təhlükəsizlik maraqlarına uyğun hərəkət etmək hüququnu qoruduğunu bildirirlər.
İsrail hökumətində və siyasi dairələrdə də sənədə münasibət birmənalı deyil. Bəzi siyasətçilər hesab edirlər ki, İranın nüvə proqramı və hərbi imkanları ilə bağlı daha sərt şərtlər irəli sürülməli idi. Digərləri isə davam edən münaqişənin dayandırılmasının region üçün vacib addım olduğunu vurğulayırlar.
ABŞ administrasiyası isə razılaşmanı müharibənin dayandırılması istiqamətində mühüm diplomatik nailiyyət kimi təqdim edir. Vaşinqton hesab edir ki, memorandum tərəflər arasında daha geniş siyasi danışıqlar üçün imkan yaradacaq və regionda gərginliyin azalmasına töhfə verə bilər.
Analitiklərin fikrincə, hazırkı mərhələdə əsas sual tərəflərin qarşıdakı həftələrdə aparacağı danışıqların nəticəsi olacaq. Əgər İranın nüvə proqramı, regional təhlükəsizlik və sanksiyalar kimi məsələlər üzrə irəliləyiş əldə edilməsə, ABŞ, İsrail və İran arasında yeni siyasi gərginliklərin yaranması ehtimalı qalacaq.
Qeyd edək ki, ABŞ və İran arasında əldə olunan memorandumun tam mətninin yaxın günlərdə ictimaiyyətə açıqlanacağı gözlənilir. Rəsmi imzalanma mərasiminin isə İsveçrədə keçirilməsi planlaşdırılır.