Tramp ABŞ–İran sazişinin 14 iyunda imzalanacağını bildirirdi, Tehran isə ehtiyatlı mövqe sərgiləyir.

Tramp “Truth Social” platformasında paylaşdığı açıqlamada bildirib ki, razılaşma imzalandıqdan dərhal sonra dünya enerji ticarəti üçün strateji əhəmiyyət daşıyan Hörmüz boğazı bütün gəmilər üçün açıq olacaq. ABŞ prezidenti həmçinin İranın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarına işarə edərək qeyd edib ki, münasib vaxtda həmin materiallar nəzarətə götürüləcək və sonradan məhv ediləcək. O əlavə edib ki, proses sürətli və problemsiz şəkildə irəliləməzsə, Vaşinqtonun başqa alternativləri də mövcuddur.

Tehran isə tarixlə bağlı qəti danışmır. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqayi memorandumun imzalanma tarixinin hələ tam dəqiqləşmədiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, sazişin bazar günü imzalanacağı gözlənilmir, lakin yaxın günlər ərzində bunun baş verməsi ehtimalı istisna edilmir.

İran mediasının yaydığı məlumata görə, bazar günü Qətərdən yüksək səviyyəli nümayəndə heyəti Tehrana gəlib. Qətər son aylarda ABŞ və İran arasında aparılan danışıqlarda əsas vasitəçilərdən biri kimi çıxış edir. Hələlik nümayəndə heyətinin səfərinin sazişin imzalanma tarixinə təsir edib-etməyəcəyi məlum deyil.

Danışıqlarda vasitəçilik edən digər ölkə Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif də tərəflərin yekun razılaşmaya çox yaxın olduqlarını bildirib. Onun sözlərinə görə, sazişin yaxın 24 saat ərzində yekunlaşdırılması ehtimalı yüksəkdir və Pakistan elektron imzalanma prosesinə hazırlıq görür. Bundan sonra texniki səviyyədə əlavə danışıqların keçirilməsi nəzərdə tutulur. Həmçinin İranın xarici işlər naziri Seyid Abbas Əraqçi də bir neçə gün əvvəl ABŞ ilə razılığın əldə olunmasının yaxın olduğunu açıqlamışdı.

Saziş nələri əhatə edir?

Məlumata görə, ilkin razılaşma ABŞ və İran arasında hərbi qarşıdurmanın dayandırılmasını, Hörmüz boğazının yenidən beynəlxalq gəmiçilik üçün açılmasını və sonrakı mərhələdə İranın nüvə proqramı üzrə danışıqların başlanmasını nəzərdə tutur. ABŞ rəsmiləri bildiriblər ki, İranın iqtisadi güzəştlərdən faydalanması Tehranın üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirməsindən asılı olacaq. Son aylarda tərəflər bir neçə dəfə sazişə yaxınlaşsalar da, yekun sənədin imzalanması müxtəlif səbəblərdən baş tutmamışdı.

Qeyd edək ki, müharibə bu ilin 28 fevralında ABŞ və İsrailin İran ərazisində həyata keçirdiyi hava zərbələri ilə başlamışdı. Buna cavab olaraq İran İsrailə və ABŞ-ın bölgədəki müttəfiqlərinə hücumlar təşkil etmiş, eyni zamanda Hörmüz boğazında hərəkəti ciddi şəkildə məhdudlaşdırmışdı. Aprel ayında atəşkəs əldə olunsa da, tərəflər arasında zaman-zaman qarşılıqlı hücumlar davam edib. Məlumata görə, İran danışıqlarda Livandakı vəziyyətin də razılaşmaya daxil edilməsini istəyib. Tehran hesab edir ki, saziş İsrail ilə Hizbullah arasında qarşıdurmanın dayandırılmasına da töhfə verməlidir.

Lakin İsrail bu razılaşmanın tərəfi deyil. Baş nazir Benyamin Netanyahu hökuməti Hizbullaha qarşı hərbi əməliyyatların davam etdiriləcəyini bəyan edib. Bazar günü İsrail ordusu Beyrutun cənub ətrafına hava zərbəsi endirib. İsrail tərəfi hücumun Hizbullahın İsrail ərazisinə raket atəşinə cavab olaraq həyata keçirildiyini açıqlayıb.

Müşahidəçilər hesab edirlər ki, regionda davam edən hərbi gərginlik ABŞ və İran arasında planlaşdırılan sazişin taleyinə təsir göstərə biləcək əsas amillərdən biri olaraq qalır.

© 2026. Politic Signal